Wet tegen sjoemelende accountants werkt averechts, verzoek Eerste Kamer wet tegen te houden

Bedrijfsonderzoeker Pieter Lakeman vraagt Eerste Kamer wet tegen te houden

Bedrijfsonderzoeker Pieter Lakeman zal dinsdag de Eerste Kamer dringend verzoeken ‘nee’ te zeggen tegen het ontwerp ‘Wet toezicht accountantsorganisaties’ (WTA). De wet is een antwoord op de grote boekhoudschandalen bij beursgenoteerde ondernemingen en wil bevorderen dat het vertrouwen in de financiële markten weer hersteld wordt. Daartoe wordt het toezicht op de accountants die voor de grote ondernemingen werken veel strenger. ‘Maar helaas wordt tegelijkertijd voor bijna alle andere situaties het tuchtrecht nota bene om zeep geholpen. Alleen bij grote ondernemingen kunnen sjoemelende accountant straks nog worden aangepakt. Meer dan 90% van alle huidige tuchtklachten worden straks onmogelijk. Met één pennenstreek wordt een uitstekend werkend tuchtrecht overboord gezet.’ Het aannemen van de wet, die overigens al door de Tweede Kamer is goedgekeurd, zal volgens Lakeman maatschappelijk zeer ongewenste gevolgen hebben.

Minister Zalm heeft het wetsontwerp ingediend om in Nederland paal en perk te stellen aan sjoemelende accountants en grote boekhoudschandalen (zoals bij Enron, Worldcom, Ahold en KPN-Quest). Zalm richt zijn vizier vooral op de verplichte controles van de jaarrekeningen: de Autoriteit Financiële Markten gaat actief toezicht houden, gedragslijnen voorschrijven en waar nodig boetes opleggen.

Maar toen Lakeman het wetsontwerp bestudeerde ontdekte hij de fout en besloot hij tot een onderzoek waarin hij de huidige tuchtrechtpraktijk vergelijkt met het wetsontwerp.

Uit een bestudering van de tuchtrechtpraktijk van de afgelopen tien jaar wordt duidelijk hoe schadelijk de nieuwe wet zal zijn. Velen zullen door de nieuwe wet gedupeerd zullen worden. Het hele midden- en kleinbedrijf zal er schade van ondervinden, doordat foute accountants in die sector niet meer tuchtrechtelijk gecorrigeerd kunnen worden. Zelfs de rechterlijke macht wordt erdoor gedupeerd. Rechters baseren zich bij financiële geschillen vaak op het oordeel van accountants, maar lang niet altijd zijn accountants dat vertrouwen waard, zoals het onderzoek van Lakeman laat zien. Bij een dergelijke misleiding van de rechter kunnen gedupeerden nu nog verhaal halen via het tuchtrecht, maar die mogelijkheid dreigt te verdwijnen.

In de meeste sjoemelzaken zullen accountants onder de nieuwe wet tuchtrechtelijk voortaan vrijuit gaan. Om een berucht geval te noemen: de affaire-Peper. Een ondeugdelijk accountantsrapport van KPMG, waarin het declaratiegedrag van Bram Peper gedurende de jaren dat hij burgemeester was van Rotterdam ter discussie werd gesteld, kostte hem zijn ministerschap en dwarsboomde zijn verdere carrière. Peper won deze zaak, maar onder de huidige wet zou hij zijn klacht niet meer kunnen indienen. Het rapport heeft immers niets te maken met jaarrekeningen.

Het wetsontwerp zal volgens Lakeman grondig moeten worden herzien. Aangezien het ontwerp de Tweede Kamer al is gepasseerd, richt hij zich nu tot de Eerste Kamer, die zich er binnenkort over zal uitspreken.

Het verslag van het onderzoek van Pieter Lakeman verschijnt a.s. vrijdag in boekvorm onder de titel   ‘Accountants in de fout’.

Pieter Lakeman is voorzitter van de Stichting Onderzoek Bedrijfs Informatie SOBI. Deze onafhankelijke stichting heeft de afgelopen vijfentwintig jaar veelvuldig en met succes misdragingen van accountants aan de kaak gesteld bij de Ondernemingskamer en de Raad van Tucht voor accountants. De stichting heeft daarmee een niet geringe bijdrage geleverd aan de huidige jurisprudentie op dit terrein.